Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie) radzimy

„Co ze mną nie tak?” – książka Joanny Flis, która porządkuje to, co w nas nie daje spokoju

Kiedy w dorosłym życiu masz wrażenie, że mimo starań nadal jesteś niekochana, niekompetentna albo niespełniona, to często nie jest „brak charakteru” ani „zła motywacja”. To bywa sygnał, że gdzieś w środku działa mechanizm zbudowany dawno temu – w domu, w szkole, w relacjach i w całym środowisku, które uczyło, jak masz funkcjonować, a niekoniecznie jak masz czuć się bezpiecznie.

Joanna Flis w książce „Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku, w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie)radzimy” prowadzi czytelnika przez pytania, które terapeuci słyszą w gabinetach bardzo często. Autorka pokazuje, jak łatwo wpaść w schemat: tworzę udany związek, a czuję się niekochana; osiągam cele zawodowe, a i tak oceniam siebie jako niekompetentną; realizuję plan, a nie ma w tym ulgi ani spełnienia.

W praktyce to książka o tym, że odpowiedź bywa bardziej złożona niż „co jest ze mną nie tak?”. I że czasem problem nie polega na tym, że jesteśmy „popsuci”, tylko na tym, że potrzeby od dzieciństwa nie zostały zaopiekowane w sposób, który dawałby stabilną bazę do dorosłego życia.

„Koszyk potrzeb” – klucz do zrozumienia frustracji i poczucia braku

Jedną z najważniejszych idei w tej publikacji jest koncepcja koszyka potrzeb opracowana przez Joannę Flis na potrzeby pracy terapeutycznej z DDD – dziećmi z domów dysfunkcyjnych. To podejście pomaga uchwycić, dlaczego w dorosłości tak często wracają te same emocje: frustracja, napięcie, poczucie niespełnienia, a nawet wewnętrzna samotność mimo obiektywnych sukcesów.

Autorka opisuje, że dziury w koszyku potrzeb nie biorą się znikąd. Mogą powstawać w wyniku nadopiekuńczości i emocjonalnej niedojrzałości rodziców, wygórowanych oczekiwań kierowanych wobec dziecka, ale też przez system i środowisko, w którym się wychowywaliśmy. W tym obrazie pojawia się także szkoła – miejsce, które potrafi wzmacniać przekaz: „masz robić, nie myśleć” oraz „nauczyciel zawsze wie lepiej”.

Warto podkreślić, że ta książka nie jest tylko diagnozą. Jest zaproszeniem do zmiany perspektywy: zamiast obwiniać siebie, można sprawdzić, skąd wzięło się to poczucie „nigdy nie jest dość” i dlaczego tak trudno zaufać własnym emocjom. Wątek „Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie)radzimy” naturalnie prowadzi czytelnika do pytania o źródła – i do wniosku, że bez zrozumienia przeszłości trudno budować zdrową teraźniejszość.

Akceptacja siebie bez obwiniania innych – czyli jak zaopiekować się sobą tu i teraz

Jednym z mocniejszych przekazów książki jest to, że akceptacja siebie nie musi oznaczać zgody na krzywdę ani wyparcia tego, co się wydarzyło. Autorka pokazuje mechanizm: zrozumienie przeszłości pozwala odzyskać sprawczość i tworzyć zdrową teraźniejszość. To ważne, bo wiele osób funkcjonuje w trybie „napraw mnie”, zamiast „zauważ mnie”.

W praktyce chodzi o to, by nauczyć się troski o siebie – także wtedy, gdy w środku wciąż działa stary schemat. Książka uczy, jak budować wsparcie „tu i teraz” mimo dawnych zranień. Nie chodzi o magiczne przeskoczenie traumy, lecz o wdrażanie nowego sposobu reagowania: bardziej uważnego na własne potrzeby, bardziej uczciwego wobec własnych emocji.

To także głos pokolenia. Autorka zachęca do rozmowy o wspólnych doświadczeniach: o byciu zbyt wcześnie dorosłym, o noszeniu w sobie napięcia jak „klucz na szyi”, o chodzeniu do szkół, gdzie łatwo było o zawstydzenie, ocenę zamiast zrozumienia, i o środowisku, które nie zawsze potrafiło chronić psychikę. Jeśli brzmi znajomo pytanie „Co ze mną nie tak?”, ta książka może być pierwszym krokiem do tego, by zobaczyć: to niekoniecznie wada charakteru, ale wynik historii, którą trzeba przepracować.

Kim jest Joanna Flis i dlaczego jej perspektywa ma znaczenie

Joanna Flis to psycholożka i psychoterapeutka zajmująca się obszarem uzależnień i współuzależnienia. Jej praca obejmuje również psychoterapię systemową w procesie certyfikacji, neuroterapię oraz rolę trenerki. Taka mieszanka doświadczeń pozwala łączyć perspektywę indywidualną z kontekstem relacji i środowiska.

Autorka jest związana z Uniwersytetem Szczecińskim, gdzie prowadzi badania nad rodzinami alkoholowymi oraz kończy studia doktoranckie. Od ponad dziesięciu lat pracuje w zawodzie terapeuty, ma prywatną praktykę i specjalizuje się m.in. w psychoterapii uzależnień i współuzależnienia (PARPA). Prowadzi też podcast „Madame Monday”.

Jej pierwsza książka „Współuzależnieni. Jak zatroszczyć się o siebie i budować zdrowe relacje z osobami uzależnionymi” ukazała się w 2022 roku. Na tym tle publikacja „Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku, w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie)radzimy” stanowi kontynuację myślenia o potrzebach, relacjach i mechanizmach, które utrudniają życie – szczególnie wtedy, gdy jako dzieci uczyliśmy się radzić sobie „po cichu”, bez realnej opieki emocjonalnej.

Dlaczego ta książka trafia do osób, które nie potrafią odpocząć od poczucia winy

Wiele osób, które dorastały w trudnych warunkach, ma w sobie cichy automatyzm: zawsze trzeba być lepszym, zawsze trzeba się starać, zawsze trzeba zasłużyć. Nawet jeśli zewnętrznie wszystko wygląda dobrze, w środku pojawia się napięcie i brak. Książka Flis pomaga nazwać ten stan i zobaczyć, jak środowisko – od domu po instytucje – mogło budować mechanizmy, które dziś działają jak „zacięty program”.

To również ważny tekst dla tych, którzy boją się rozmów o tym, co było. Autorka pokazuje, że przyjęcie własnej historii nie musi oznaczać utknięcia w niej. Może być początkiem zmiany: od obwiniania siebie do zrozumienia, od samokrytyki do troski, od „Co ze mną nie tak?” do „Co ze mną się działo i czego potrzebuję teraz?”.

Jeśli Twoje życie wygląda „ok”, a Ty i tak czujesz pustkę – to sygnał do pracy

Jednym z najbardziej poruszających motywów książki jest zestawienie sukcesów z brakiem spełnienia. Autorka opisuje sytuacje, które brzmią jak sprzeczność: udany związek, osiągnięcia zawodowe i realizacja celów, a mimo to wewnętrzne poczucie nieadekwatności nie znika. To właśnie wtedy pytanie „Co ze mną nie tak?” wraca jak echo.

W ujęciu Flis przyczyna może tkwić w dziurach w koszyku potrzeb – w konsekwencjach tego, że w dzieciństwie emocje nie były wystarczająco widziane, potrzeby nie były wystarczająco zaopiekowane, a komunikaty z otoczenia mogły uczyć dystansowania się od siebie. Kiedy dorastamy w takich realiach, łatwo przeoczyć, że to nie brak wartości, tylko brak opieki.

• Jeśli czujesz, że „powinno być lepiej”, a nie jest – książka pomaga prześledzić mechanizmy.
• Jeśli masz wrażenie, że Twoje emocje są „niewłaściwe” – możesz nauczyć się je rozumieć.

To podejście wpisuje się w szerszy kontekst: „Co ze mną nie tak? O życiu w dysfunkcyjnym domu, środowisku w Polsce i o tym, jak sobie z tym (nie)radzimy” nie zatrzymuje się na jednostce. Podkreśla wpływ otoczenia, w którym funkcjonujemy, oraz to, jak wiele osób próbuje radzić sobie bez narzędzi, które realnie wspierają.